Het kabinet kondigde op 9 oktober 2026 een brede aanpak voor mantelzorgers aan, met geld voor gemeenten, scenario's voor verlof en een makkelijker mantelzorgwoning. Dit artikel beschrijft wat die plannen betekenen voor een zorgorganisatie en hoe je de mantelzorger van contactpersoon tot partner maakt.
In Nederland zorgen 5,5 miljoen mensen voor een ander (Rijksoverheid, 2026). Op 9 oktober 2026 stuurde het kabinet een brede aanpak voor de ondersteuning van mantelzorgers naar de Tweede Kamer, met geld voor gemeenten, scenario's voor een mantelzorgverlof en een makkelijker te bouwen mantelzorgwoning. Dit artikel beschrijft wat die plannen voor een zorgorganisatie betekenen en waarom samenwerken met mantelzorgers begint bij informatie.
Wat het kabinet op 9 oktober aankondigde
Minister Sterk van Langdurige Zorg stuurde de aanpak mede namens de ministers van Sociale Zaken en van Onderwijs. De plannen vallen in drie delen (Rijksoverheid, 2026).
Het eerste deel gaat over de combinatie van zorg met werk of studie. Het kabinet werkt scenario's uit voor een mogelijk mantelzorgverlof. De minister van Sociale Zaken informeert de Tweede Kamer daarover in de eerste helft van 2027. Werkgevers en onderwijsinstellingen moeten mantelzorg beter herkennen, zodat zij maatwerk kunnen bieden, zoals flexibelere werktijden.
Het tweede deel gaat over passende ondersteuning. Respijtzorg is zorg waarbij iemand anders de zorgtaken tijdelijk overneemt, zodat de mantelzorger op adem komt. Gemeenten krijgen vanaf 2027 structureel 25 miljoen euro per jaar uit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg om dat aanbod te verbeteren. Het kabinet richt met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten een team op dat gemeenten daarbij helpt.
Het derde deel heet de zorgzame samenleving. Het bouwen van een mantelzorgwoning wordt makkelijker en de regeling wordt uitgebreid naar familiewoningen, zodat ouders bij hun kinderen kunnen wonen voordat zij zorg nodig hebben. De afspraken staan in de Mantelzorgagenda 2027 tot 2030.
Op 27 oktober 2026 stemde de Tweede Kamer over de begroting van VWS. Een motie om te onderzoeken of er 100 miljoen euro per jaar beschikbaar kan komen voor samenwerking tussen zorg en welzijn, onder meer voor zorgzame gemeenschappen, kreeg brede steun. Moties over de eigen bijdrage in de wijkverpleging haalden het niet (ActiZ, 2026).
De cijfers achter de Dag van de Mantelzorg
Van de 5,5 miljoen mensen die voor een ander zorgen, combineren 2,7 miljoen die zorg met een baan (SCP, 2026). Het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt, steeg van 14 procent in 2020 naar 22 procent in 2024 (GGD GHOR Nederland en RIVM, 2026).
Voor een zorgorganisatie zijn dat geen abstracte cijfers. Achter vrijwel elke cliënt die alleen woont, staat een zoon of dochter die belt, rijdt, regelt en zich zorgen maakt. Die persoon is overdag aan het werk en 's avonds aan de telefoon. Hoe het met vader of moeder gaat in de uren dat niemand er is, weet deze zoon of dochter alleen als iemand het vertelt.
Van zorgen voor naar zorgen met
V&VN publiceerde op 16 oktober 2026 een nieuwe visie op wijkverpleging met vijf speerpunten. Het eerste heet van zorgen voor naar zorgen met. Professionals helpen mensen zoveel mogelijk zelf te blijven doen in plaats van alles over te nemen. Zij bepalen samen met cliënten en mantelzorgers welke zorg en ondersteuning nodig zijn. Het tweede speerpunt is meer aandacht voor preventie en vroegsignalering (V&VN, 2026).
Beide speerpunten raken de mantelzorger direct. Wie samen bepaalt wat nodig is, moet dezelfde informatie hebben. En wie vroeg wil signaleren, heeft de mantelzorger nodig als de persoon die het vaakst binnenloopt. Floortje Scheepers van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving zei eind oktober in een gesprek met ActiZ dat het zorgstelsel sterk op het individu is gericht en te weinig naar het netwerk om iemand heen kijkt. Verbinding kan volgens haar voorkomen dat problemen verergeren en helpt bepalen welke zorg nodig is, als aanvulling op professionele zorg (ActiZ, 2026).
De mantelzorger in het zorgplan
In veel zorgplannen staat de mantelzorger als eerste contactpersoon. Dat is een telefoonnummer voor als er iets gebeurt. Een partner in de zorg is iets anders. Die weet wat het team heeft afgesproken, hoort wat het team ziet en kan zelf iets melden dat het team niet ziet. Het verschil zit in drie afspraken: wat de mantelzorger van het team krijgt te horen, wat het team van de mantelzorger wil weten en wie wie belt als iets anders is dan anders.
Informatie delen is de kern van samenwerken
De plannen van het kabinet gaan over tijd en geld. Een zorgorganisatie kan daar weinig aan toevoegen. Wat een organisatie wel kan geven, is informatie. Een dochter die weet dat haar moeder vannacht rustig heeft geslapen, belt 's avonds met een andere vraag dan een dochter die het niet weet.
Dat vraagt om een afspraak over wat er wordt gedeeld. De cliënt bepaalt wat de mantelzorger mag weten. Binnen die grens kan het team veel meer delen dan nu gebeurt, zoals de indruk van het ochtendbezoek of een verandering in het dagritme. Leefpatroonmonitoring is de verzamelnaam voor technologie die zonder camera registreert hoe iemand thuis leeft, zoals wanneer iemand opstaat en hoe de nacht verloopt. Zulke informatie kan de organisatie zelf delen met het team en, als de cliënt dat wil, met de mantelzorger. Het artikel De nacht als blinde vlek beschrijft waarom juist de nacht daarbij telt.
Wat je morgen kunt doen
Loop de zorgplannen van cliënten die alleen wonen na en kijk hoe de mantelzorger erin staat. Vraag bij het volgende huisbezoek aan cliënt en mantelzorger of zij dat zo willen houden of dat de mantelzorger meer wil weten en meer wil melden.
Maak met het team een korte afspraak over wat er na een bezoek met de mantelzorger wordt gedeeld, binnen wat de cliënt goed vindt. Eén zin per dag over hoe het ging kan genoeg zijn.
Wijs één persoon in het team aan die het aanbod van de gemeente kent, zoals respijtzorg. Die persoon kan een mantelzorger die zwaar belast raakt ernaar verwijzen. Vanaf 2027 komt daar geld voor bij gemeenten.
Zo past touchbase hierin
touchbase legt bij cliënten die alleen wonen het dag- en nachtritme vast met een sensor zonder camera. De zorgorganisatie stelt in welk signaal naar het wijkteam gaat en welk naar de mantelzorger, binnen wat de cliënt wil. Meer over de werkwijze voor zorgorganisaties lees je op touchbase.nl/zakelijk.
Bronnen
Rijksoverheid, Kabinet presenteert brede aanpak voor ondersteuning mantelzorgers (9 oktober 2026)
ActiZ, Tweede Kamer kiest voor zorgzame gemeenschappen en betere ondersteuning voor ouderen (28 oktober 2026)
V&VN, Nieuwe visie op wijkverpleging: het laat zien waar we voor staan (16 oktober 2026)
SCP, Op zoek naar verbinding (2,7 miljoen mensen combineerden in 2024 werk met mantelzorg) (30 juni 2026)
GGD GHOR Nederland en RIVM, factsheet mantelzorg (22 procent zwaar belast in 2024, 14 procent in 2020) (april 2026)
ActiZ, De kracht van sociale verbinding in de zorg voor ouderen (29 oktober 2026)
